Was "Jan Modaal" 50 jaar geleden financieel beter af?
Wanneer je foto's bekijkt van een hedendaags gezin, dan realiseer je je hoeveel er veranderd is in een halve eeuw. De foto's van toen tonen grote gezinnen. De moderne "Jan Modaal" heeft geen groot gezin; op een gezinsfoto prijken slechts een of twee kinderen. Dit is in deze tijd even normaal als tweeverdieners met twee auto's en minimaal twee leningen bij een bank.
Het lijkt of "Jan Modaal" 50 jaar geleden kon toveren met zijn geld. Hij moest van één inkomen, vier of zes kinderen voeden en kleden. Omdat ik van dat toveren meer wilde weten, speurde ik wat rond en vond bij het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) interessant materiaal over de inkomsten en bestedingen van de modale dertiger toen en nu.
Zo ging een derde van het inkomen in de jaren zestig op aan vaste lasten, terwijl nu tweederde van het inkomen opgeslokt wordt door huur of hypotheek, energiekosten, gemeentelijke belastingen, verzekeringen, telefoon, vervoer en studiekosten.
Maar vergis je niet: 50 jaar geleden gaf de modale werknemer bijna de helft van zijn inkomen uit aan voedsel en het huishouden. Dit laatste was een fulltime aangelegenheid die bestond uit: kleden kloppen, vloeren in de boenwas zetten, witte was uitkoken, en de grote schoonmaak. In de schaarse vrije tijd die de huisvrouw had, naaide, haakte en breide zij zich een ongeluk om alle gezinsleden netjes in de kleren te steken. In het seizoen ging "Jan Modaal" met zijn gezin naar de boer om voor een prikje groente en fruit te kopen, die dan werd geweckt of ingevroren. Nu besteedt de modale dertiger nauwelijks nog geld aan het huishouden, terwijl de zestien procent die hij aan voedsel uitgeeft, door zijn toenemende eetlust gestaag stijgt.
Aan de andere kant leefde de modale werknemer in die tijd op minder grote voet. Luxe was er nauwelijks en een huis kostte een habbekrats. Op vakantie ging hij niet of hooguit eens per jaar, maar in de zomer een dagje naar het strand of een klimduin was voor het gezin een feest. Eten buiten de deur deed je weleens bij familie of de buren, maar niet in een openbare eetgelegenheid. En geloof het of niet: "Jan Modaal" gaf 50 jaar geleden, omgerekend in euro's, bijna net zoveel uit aan brandstof als nu: toen aan kolen, cokes, stookolie en gas en nu aan gas en benzine.
De lonen stegen in die tijd onafgebroken en in 1963 was er zelfs sprake van een loonexplosie. Deze welvaartstoename duurde tot 1978, toen volgde een recessie. Het herstel diende zich aan in 1990, maar met de welvaartsstijging was het gedaan. De inkomens stegen nauwelijks meer en het uitgavenpatroon verschoof.
De verschuiving is te zien in de toegenomen mobiliteit en de lastendruk, die nu aanzienlijk hoger ligt. Het wonen is fors duurder, terwijl de lonen naar verhouding minder stegen. Vroeger spaarde "Jan Modaal" flink voor zijn oude dag en werd geld uitgegeven aan gezellige dingen thuis. In het hedendaagse gezin is de tijdsbesteding aan het huishouden helemaal verschoven naar de uitgaven en de aandacht aan de kinderen. Het voedsel werd relatief goedkoper en de artikelvariatie nam toe, net als de genotzucht, want die staat bij de modale werknemer op nummer een.
Ik kan hier slechts uit concluderen dat de modale dertiger van 50 jaar geleden financieel beter af was dan de modale dertiger nu. Hij heeft in deze tijd twee inkomens nodig om hetzelfde welvaartspeil te bereiken als "Jan Modaal" vroeger.
Auteur: Kiki Koning 16 -08-2010
Homepage
Uit liefde voor de burger
Een Rotterdamse familie is boos op het Parkmedisch Centrum - een kliniek voor plastische chirurgie - waar de milt van hun dierbare werd geperforeerd. Dit gebeurde tijdens een vetafzuiging, waarbij de arts per abuis de milt van de vrouw doorboorde. Ondanks een verhoogd risico wilde zij toch haar vet kwijt en zit haar specialist nu met de brokken. In plaats van dankbaarheid voor het leegzuigen van haar vetkwabben, krijgt hij nu waarschijnlijk een dagvaarding. Mevrouw kan zich maar beter bedenken en blij zijn dat de overheid liposuctiebehandelingen niet verbiedt.
Zij heeft haar positieve energiebalans toevallig wel te danken aan onze staat. Jarenlang heeft de overheid krom gelegen om de bevolking welvaart te geven. Bedrijven kregen efficiëntiesubsidies om daarmee de prijs van levensmiddelen te verlagen. Arm en rijk, iedereen kon daardoor alles kopen. En daar bleef het niet bij. We kregen arbeidssparende apparaten, arbeidssparende werkmethoden en als kroon op het werk bereikte de economie eind jaren tachtig een recordhoogte. We verwierven dat wat we zo graag wilden: een consumptiemaatschappij. Het leek waarachtig wel Luilekkerland.
Natuurlijk zijn we nog steeds dankbaar. De winkels liggen volgestouwd met vet en energierijk voedsel. We mogen eten tot we uit onze voegen barsten en ruim een derde van de volwassen bevolking is van jager en verzamelaar veranderd in een kreunende zwaarlijvige met chronisch geldgebrek. We boffen maar met onze overheid.
Zelfs aan onze welvaartsongemakken heeft 'vadertje staat' gedacht. Kijk maar eens naar de ziekenhuisartsen die dubbele werkweken maken om de dichtgeslibde aderen en de vervette knieën van de dikkerds te vervangen. Sinds kort rijden er ambulances voor zwaarlijvigen met extra brede brancards. Daarnaast krijgen de ziekenhuizen kingsize bedden en röntgenapparatuur extra large, waarvan de röntgenstraling de vetlaag trotseert. Dat alles voor het welzijn van de burger, die steeds gewichtiger wordt.
Ook het bedrijfsleven zet zich extra in. De auto-industrie produceert zwaarlijvige wagens voor de uitdijende automobilist. En neem nou de fabrikanten van kunstgewrichten: zij draaien overuren om de gestrande dikzakken weer op de been te helpen. En laat ik een van de belangrijkste weldoeners niet vergeten: de kledingindustrie. Elk beschikbaar winkelpand wordt naarstig omgetoverd tot een kledingzaak voor mateloos grote maten, waar de zwaarlijvige babes modieuze en sexy kleding kunnen kopen. Wat is het toch heerlijk dat de economie zich zo inzet. En slim, want dikkerds zijn immers de toekomst.
Voor de Rotterdamse babe kwam redding. Zij geniet in een naburig ziekenhuis van een welverdiende verwenweek, aangeboden door de staat, uit liefde voor de burger.
Niettemin heb ik de mooiste rol in het geheel. Als lichtgewicht onderdaan mag ik binnenkort meebetalen aan de maagbanden en afvaltherapieën, die straks worden vergoed in het basiszorgpakket.
Auteur: Kiki Koning 06 -08-2010
Homepage
|
|
